Mimarların buluştuğu adres...

Yazılarımız | Mimarlar | Forum | Sözlük
[ Geri ] [ Toplam 21 yazı ]

İkinci Ulusal Mimari Sonrası ve Günümüzdeki Mimari Eylemler

Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana mimari eylemler yönünden «ikinci ulusal mimari sonrasını» en özgür bir dönem olarak nitelendirebiliriz. 1950'lerden sonra mimari eylemlerimizde çeşitli davranışlar, ünlü mimarların ürünlerini kopya etme çabaları, büyük çapta endüstri yapıları üretilmesi, şehircilik çalışmaları, kampüs planlamaları yer almıştır. Bu ürünlerde genellikle Le Corbusier, Mies van der Ro'he, Frank Lloyd Wright, Walter Gropius, Riohard Neutra, Skidmore, Owings ve Merrill gibi ünlü mimarların, dünyanın çeşitli ülkelerinde yapmış oldukları ürünlerle ve mimari tutumlarıyla, ülkemizdeki mimari alandaki gelişmeleri, diğer ünlü mimarlara oranla çok daha etkiledikleri bir gerçektir. Etkilemenin bir biçimcilikten ileri gitmediğini, saydığımız mimarların kendi ülkeleri veya uygulama yaptıkları ülkeler için geçerli olabilecek yapıların benzerlerinin ülkemiz koşulları yönünden doğru olarak bizde de uygulandıklarını ileri süremeyiz.

Mies van der Rohe'nin, Skidmore, Owings ve Merrilfin büro yapılarının benzerlerini yurdumuzun büyük kentlerinde görmek mümkündür. Bu yapıların çevre kontrolü, yörenin iklimsel özellikleri bakımından olumsuzluğu, cephelerdeki detay problemleri gibi mimari sorunların ülke koşullarıyla gerçekleşmemesi, yapay olanaklara başvurulması, 1920'lerdeki eklektik davranışların 1960'larda da sürdürüldüğünün bir kanıtıdır. Endüstriyel bir yapı üretimini zorunlu kılan Mies'in büro yapılarının cephelerindeki dikey strüktürü tekrarlamak amacıyla yer verilen I profillerinin çoğu kez biçimsel kaygıdan kullanılmıştır. Cephe taşıyıcı strüktürünün bir parçası olması gerekli olan I profillerinin, bu anlamda kullanılması köhnemiş «sanat sanat» içindir eğiliminin yansımasından başka birşey değildir. Mies van der Rohe'nin Türk mimarisi üzerindeki etkisini dile getiren Enis Kortan'ın[56] aşağıdaki açıklamalarından da, Mies'in yapılarını aynen kopya etmenin teknolojik yönden olanak dışı olduğu ortaya çıkmaktadır. İki boyutlu bir yapı olarak mimari ürünleri eleştirme, onlardan etkilenmenin bir örneği de, Mies'in «cam kutu» olarak nitelendirilen büro cephelerinin, konutta ve otel yapılarında biçimsel bir öge olarak mimarlarımız tarafından kullanılmasıdır.

1950'den sonra Batıdaki mimari gelişmelerin paralelinde, biçim doğmacılığını yadsıyan bir tutum da, ülkemizde bazı mimarlar tarafından benimsenmiştir. Eski Taksim Belediye Gazinosu arsasına yapılmakta olan Sheraton otelinde[57], ikinci ulusal mimari ürünlerirıin biçimlenişlerindeki egemen dik açıların yeriıii birbirlerini farklı açılarla kesen duvarlar almıştır. Burada bir plastik yaratma kaygısının varlığı açıktır. Kuşkusuz, İstanbul siluetini etkileyen bir yapıda başarılı bir plastiği de gerçekleştirmeyi amaç edinmek yerinde bir tutumdur. Ancak, bu plastik yaratma amacına yönelmiş bir tasarımda daha serbest biçimlere yer verilmesinin nedeni üzerinde düşünmek gereklidir.

Büyük genel planlamaların yapıldığı bu dönemde, endüstrileşmenin, sosyal - ekonomik ögelerin zorladığı nüfus patlamalarının bir sonucu olarak, büyük kentlerimizıin çevresinde, hatta merkeze yakın yerlerinde, halkın mimarisi olarak tanımlayabileceğimiz «gecekondu» yerleşmelerini görmekteyiz.[58] Karmaşık bir problem olan konut sorunumuzun çözümlenmesi bölgesel, politik ve sosyo - ekonomik ögelerin «doğru» değerlendirilmesiyle gerçekleşir. Her türlü alt-yapı tesisinden yoksun bu tür yerleşmelerin çığ gibi büyümesi, saydığımız mimari ögelerin yetkililerce doğru değerlendirilmemesinden ileri gelmektedir.

Kendiliğinden bir oluşum içinde gelişen, çoğu kez pitoresk bir görünüm veren «gecekonduların», «doğru» diyebileceğimiz tarafları yok denecek kadar azdır. Uluslararası konut standartlarından çok uzak olan gecekondular konut politikamızın yetersizliğinin bir kanıtı olmaktadır.

Son yıllarda alınan tedbirlerden biri olan «gecekondu önleme bölgeleri» incelendiğinde, sorunun ele alınış biçiminde iki ana konu üzerinde aksaklık görülür. Bunlardan en önemlisi kullanıcının gelenek ve göreneklerine bağlı ögelerin mimari üründe yansımaması, diğeri ise kullanıcıların ekonomik ve aile yapılarına göre tasarlanmayan iç mekan organizasyonlarıdır. Çoğu kez inşa edilen dört beş katlı betonarme karkas yapılarda, kullanıcı tarafından ünitelerde yapılan değişiklikler veya bir süre boş kalan katlar, tasarıma esas olan mimari ögelerin bilimsel bir araştırma sonucu saptanmadıklarını göstermektedir.

Günümüzde çok yaygın olan sosyal konut sorunu «gerçek mimari» olarak tanımını yapmaya çalıştığımız bir biçimde ele alınmadığı sürece, kentlerimizin bu kendiliğinden gelişmelerini engelleme olanağı yoktur. Büyük kentlerimizde, günden güne belediye hizmetlerinin aksaması, enerji ve alt yapı tesislerinin yetersizliği, genel planlama çalışmalarındaki karar verme sürecinin ,doğru olarak saptanmamasından ileri gelmektedir. Gecekondu önleme bölgesinden başka, yetkililerin alması gerekli tedbirlerden biri de «kendi evini yapma» yöntemidir. Bu yöntem, çoğu kez hızla endüstrileşen ülkelerde ekonomik nedenlerle ortaya çıkmış, o ülkelere sosyolojik yararlar sağlamıştır. Bakema «kendi gereksinmelerine tıpatıp uygun bir evi isteyen kimseye değişebilen, prefabrike elemanlarla üretebilme olanağı vermektir»[59] şeklindeki sözleriyle «nüve-konut» kavramının gerekçesini açıklamaya çalışmıştır.

Endüstriyel üretim yasalarını da içeren bu açıklamada, geri kalmış ülkelerin konut politikasına ters düşmesine rağmen, özellikle doğu bölgelerimizde bu anlamda uygulamalar yapılmıştır. İş gücü, elemanların taşınması, üretimi ve montajı gibi sorunları da beraberinde getiren bu tür bir konut üretim yöntemi mevcut koşullar altında geçerli olamamaktadır. Sosyal konutun genel sorunları, standartları ve üretim yöntemleri üzerinde Devlet Planlama, üniversiteler ve diğer kurumlarda olumlu çalışmalar yapılmaktadır:[60] Elde edilen yeni tasarım kriterleriyle, genel planlama çalışmalarına başka bir yön verileceğinden, yapılmış yanlışlıkların tekrarlanmaması bir dereceye kadar sağlanmış olacaktır. Kentlerimizi saran gecekonduların yanında, ekonomik gücü yüksek olan kullanıcı tabakasına, kamu veya özel sektör yoluyla üretilen ve Batıdaki sosyal konut örneklerini andıran yerleşmeler, bu dönemdeki en belirgin yapı eylemi olmuştur. Kullanıcıların ekonomik güçlerine göre, yapı kalitesi ve alan standartları bakımından sınıflandırılabilecek bu tür yerleşmeler Batıdaki Satelit kent yerleşmelerine benzer bir durum göstermelerine rağmen, onlardan çok farklıdır. Belki büyük kentlerin çevresinde, fakat büyük kentle ilişkisi sağlanmış, günlük gereksinmeleri karşılayacak oranda dükkan veya ufak ticaret merkezlerini varlığında saklayan, hatta bazı durumlarda yönetim yapılarının da düzenlemelerinde yer aldığı Batı Satelit kent yerleşmelerine iyi bir örnek için İstanbul'da Ataköy verilebilir. Ataköy ve bir kaç örnek dışındaki yerleşmeler bilinçsiz, kendiliğinden yerleşmeler olup, çoğu kez önceden bir genel planlama çalışması içinde saptanmayan, fiziksel çevre düzenlemeleridir. Bu ürünlerde, alan standartlarının saptanmasında veya iç organizasyon düzenlerinde Batıdaki benzer örneklerin etkisi çok büyük olmuş, dolayısıyla biçimlenişlerinde de bu benzerlik kendisini göstermiştir. Kullanılan gereç, uygulanan statik sistemler ve biçimsel mimari ögeler, bu ürünleri, yöresel, tarihi, sivil ve anıtsal mimari ürünlerden çok farklı kılmaktadır.

Mimari tasarımda eskiyle yeninin birbirleriyle uyumu gibi bir sorun da bu dönemde ağırlık kazanmıştır.[61] Özellikle büyük kentler1imizin genel planlamalarında, yeniden tarihsel önemi olan cadde ve sokakların düzenlenmelerinde, eski yapıların onarımlarında, ek inşaatlarında bu mimari ögenin her zaman doğru olarak değerlendirildiğini öne sürmek yersiz olur. Çeşitli ekonomik ve politik nedenlerle veya kişisel tutumlarla, kısa süreler içinde değiştirilen imar kanunları ve bunun sonucu örneğin aynı cadde üzerinde değişi tasarım sınırlayıcı kriterlerin belediyelerce saptanmasıyla, birbirlerinden çok farklı yapıların üretilmesi ve bunların birbiriyle olan uyumsuzluğu gunumuzun mimarı eylemlerinde rastlanan konulardan biridir.[62] Bütün bu davranışların kökeninde, genel planlamaya esas olan sosyal, ekonomi gibi ögelerin bilimsel olarak ele alınmaması sorunu yatmaktadır. Ancak, bu veriler saptanıp, gerekçeler ışığı altında «doğru» bir sentez gerçekleştikten sonra bilinçsiz bir mimarınin izleri yurdumuzdan silinebilir. Kuşkusuz böyle bir mimarı davranış, eğitim kurumlarımızdaki araştırılan yeni tasarım yöntemlerine uygulama olanaklarının verilmesiyle bir başlangıç sağlayabilir.

Batıdaki örneklerin kopyalarının üretimi yanında, özellikle yeni yapılan dinsel yapılarda büyük oranda bir eklektisizmi izlemekteyiz.[63] Betonarmenin, örtü elemanlarından biri olan kubbe veya kemerlerde kullanılması, gereç ve biçim ikilisinin doğru değerlendirilmemesinden ileri gelmektedir. Yeni dinsel yapıların, halen kubbelerle donatılması biçim doğmacılığının ifadesinden başka bir şey değildir. Bu tür davranışları, ikinci mimari döneminin sonunda yapılan Şişli Camisi'nde veya halen yapımı süren Ankara Kocatepe Camisi'nde de izlemek mümkündür.



[56] . «Rohe'nin cam perde duvarları (curta in glass wall) uzun dikkatli araştırmalar ve en ileri teknik ile elde edilmiştir. Bu detayları ülkemizde aynen yapma olanağı yoktu. Çünkü gerek malzeme gerek teknik ve endüstri durumumuz buna elverişli değildi. Diğer yönden Mies'in detaylarının ileri yaşama koşullarına göre tasarımlanmış olması nedeniyle (air condition - açılamayan pencereler v.b.) aynen ülkemizde uygulaması da söz konusu olamazdı. Zaten 1950'nin başlarında Türkiye'de aliminyum v.b. profilleri fabrikasyonu daha kurulma aşamasındaydı. O halde, Mies'in yapıtlarının cephelerinde kullandığı ve özel biçimlerce bronzdan yaptırttığı I profilleni yerine bizde ancak Karabük Demir Çelik Fabrikası'nın normal demir inşaat profilleri kullanılabilirdi. Pencere detayları da açılabilecek ve doğal havalandırma yapılabilecek şekilde tasarımlanacak ve kıvırma saçtan veya mevcut demir profillerden imal edilebilecekti.» E.Kortan, a.g.e., s.42
[57] . K.A.Aru - A.Tekin - H.Çağlar - Y.Emiroğtu - A.Erol - M.A.Handan, «Vakıflar idaresi Tarafından Taksim'de inşa ettirlecek Turistik Otel Proje Müsabakası (1.ödül), Arkitekt, İst. 1959, no.296, s.88-93; K. Ahmet Ara - T.Aydın - Y.Emiroğlu - A.Erol - M.A.Handan - H.Suher, «Taksim Oteli», Mimarlık, İst. 1967, sayı 8, s.26-27.
[58] . R.Keleş, 100 Soruda Türkiye'de Şehirleşme, Konut ve Gecekondu, İst. 1972.
[59] . B.Özer, Bakışlar, s.79.
[60] . N.İnceoğlu, «Konut Bibliyografyası», Mimarlık, İst. 1973, sayı 1, s.95-98.
[61] . Türkiye'de eski eserlerin korunması ve onarılması çalışmaları daha çok Vakıflar, Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün çabalarıyla sürdürülmektedir. Bunun dışında ayrıca İstanbul Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Tarihi ve Restorasyon Kürsüsü'nde. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Restorasyon Bölümü'nde 'Restorasyon' konusunda eğitim yapılmakta, uzman yetiştirilmektedir. Uluslararası ortak kararlara, dünyadaki yeni uygulamalara rağmen, ülkemizde anıtların ve eski yerleşme bölgelerinin korunması, sağlıklı duruma getirilmesi, yapılara yeni fonksiyonlar kazandırılması sorunu çözümlenmiş değildir. Yalnız karar verme yetkisi olan Anıtlar Yüksek Kurulu'nun uygulamaları yeterince sonuçlandırma şansı yoktur. Ayrıca tarihi çevreyi koruma, yaşama olanağı sağlama bilinci yerleşmediğinden, ancak bazı yapıların tek tek korunması, onarılması sağlanabilmekte, bu daha çok büyük anıtsal yapıları içine almaktadır. Oysa eski yapılarla bütünleşen, onlara qerçek değerini sağlayan çevre dokusu hızla değiştğinden, özellikde kentlerimizi kısa bir süre sonra tanıyamaz duruma gelmekteyiz. Kuşkusuz bütün bunlar bilinçli bir kamuoyu yaratmak, giderek ekonomik yapıyla bağdaştırmakla sağlanabilir. Günümüzde bazı yapıları değiştirmeden, yeni fonksiyonlar vererek kullanma olanağı bulunmaktadır. Bunun yanısıra çeşitli nedenlerle bütünlüğünü yitirmiş yapılara da, günümüz koşullarına uygun eklemeler yapılarak bir bütünlük sağlanmaktadır. Ayrıca mali yönden de kolaylıklar getirilmektedir. Son yıllarda yurdumuzda uygulanmaya çalışılan bazı örnekleri biz de sunuyoruz. Bu konuda, bibliyografya için bk: A.Tükel, «Restorasyon Bibliyografyası». Mimarlık, İst. 1972, sayı 8, s.89-94.
[62] . O.Alsaç, İmarla ilgili Mevzuatımız, İst. 1958; H.Suher - A.Çetiner, Türkiye'de imar Yönetmelikleri ve Şehircilik Planlama Çalışmaları ilkeleri Konusunda Bir Araştırma, İst. 1971.
[63] . Cumhuriyet Dönemi'nde cami ile ilgili yarışmalar ve uygulamalar için bk: C.E.Arseven, «Cami ve Modern Mimari», TTOK. Belleteni, İst. 1955, no.157, s.3; Evkaf Fen Heyeti. «Kandilli Camii», Mimar, İst. 1931, sayı 10, s.226-230; «Şişli; Camisinin İnşası İlerliyor», Arkitekt, İst. 1946, sayı 179-180, s.268-270; K.Altan, «Şişli Camii», Mimarlık, Ankara 1948, sayı ı, s.9-10; A. Gabriel, «La nouve·lle mosquee de Chichı•;», TTOK Belleteni, İst. 1949, no.90, s.30-31; V.Egeli, «Şişli Camii», Arkitekt, İst. 1953, sayı 9-12. s.169-180; «Ankara'da Yapılacak Cami Proje Müsabakası». Arkitekt, İst. 1947, no.3-4, s.57-65; B. Berksan, «İstanbul'da Vişnezade'de Bir Mescit Projesi». Mimarlık, Ankara 1950, sayı 4, s.28-31; M. S.Altay, «Şıkago'da Bir Cami Projesi». Arkitekt, İst. 1969, no.335, s.118-119; Muammer Onat Atölyesi, «Antalya'da Boztepe Köyü Mescidi». Akademi, İst. 1965, sayı 3-4, s.53-55; C.Bektaş, «Etimesgut'ta Cami», Mimarlık, İst. 1968, sayı 2, s.19; «Londra Camii Mimari Proje Yarışması (1.ödül F. Gibbert, 2. ödül Y. Marulyalı - L. Aksüt)». Arkitekt, 1st. 1969, rıo.336, s.143-145; «Londra Merkez Camii Uluslararası Mimari Proje Yarışması (1.ödül F.Gibbert, 2.ödül Y.Marulyalı - L.Aksüt)», Mimarlık, İst. 1969, sayı 12, s.42-45; E.Yenal, «Londra Merkez Camii Uluslararası Mimarlık Yarışması Üzerine». Mimarlık, İst. 1969 sayı 12. s.46; O.Göçer, «Architektur der Moşcheen in der Türkei», Deutsche Bauzeitung, 1972/3. 206-216; «Mosque competition results». The Architects' Journal, London 1969- no.43, vol.150, p.998-999; «Pakistan İslamabad Camii Uluslararası Mimari Proje Yarışmzsında İlk Üç Ödülü Türk Mimarları Kazanmıştır», Mimarlik, İst. 1969, sayı 11, s.9; ö. Şenyapılı, «Vedad Dalokay'la Konuşma». Mimarlık, İst. 1569, sayı 12, s.29-32; «Uluslararası İslamabad Camii Proje Yarışması (1.ödül V. Dalokay, 2.ödül B.özer - Cengiz Eren - Ö.Tokcan, 3.ödül N.O.Bindal)», Mimarlık, İst. 1969, sayı 12, s.33-41; «Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün Hazırladığı Cami ve Mescit Projeleri», Vakıflar Bülteni ı. İst. 1970, s.121-127; V.Egeli, «Feneryolu'nda Bir Mescit», Arkitekt, İst. 1947, sayı 7-8, s.157-161; «Y. Mimar (O.G.A.) Vasfi Egeli (1890-1962)». Arkitekt. 1st. 1962, no.307, s.75-76; E. Yücel, «Mimar Vasfi Egeli (1890-1962)». Bizim Anadolu Gazetesi, İst. 29.6.1971; S. Saim, «Adapazarı Cami», Arkitekt, İst. 1946, sayı 189-190, s.294.



Cumhuriyetin ilk yıllarında bir mimar eliyle düzenlenen Nazilli'nin Atça kasabası. / foto: ersen gursel arşivi
1932'lerde H.Jansen'in Ankara şehri imar planı.
Kazım Karabekir ilçesi'nin imar planı. Eski ve yeni yerleşmelerdeki büyük farklılıklar, düzenlemede ana yolun ağırlık kazanması. / foto: hasan kuruyazıcı arşivi
Kazım Karabekir düzenlemesinden bir aksinometrik görünüş. / foto: hasan kuruyazıcı arşivi
Uluslararası İzmir yarışması. Kemal A.Aru - Gündüz Özdeş - Emin Canbolat, 1952.
Tarihi bir kentle yakınında oluşan endüstri kenti. Gündüz özdeş teklifi, 1966
Tarihi bir kentle yakınında oluşan endüstri kenti. Gündüz özdeş teklifi, 1966
Yavuz Taşçı - Haluk Berksan'ın yeni Konya imar planı, 1965.
Tarihi kentin sınırlarının patlaması, Diyarbakır.
Şehir dokusu, Kütahya.
Eski Ankara'dan bir görünüm.
Eski Ankara'nın bitişiğinde ölçek farklılığı. / foto: halit uluç
Kısa sürede tarihi kentin doku değiştirmesi, İstanbul - Taksim / foto: dgsa arşivi
Aynı yerden diğer bir görünüş, İstanbul - Taksim / foto: dgsa arşivi
Yol açımı nedeniyle tarihi kentin yer yer değişmesi, İstanbul - Eminönü. / foto: dgsa arşivi
İstanbul - Eminönü. / foto: dgsa arşivi
1950'lerde İstanbul - Karaköy. / foto: çelik gülersoy arşivi
Karaköy 1970, / foto: ersen gürsel arşivi
Çeşitli dönemlerin ürünleriyle biçimlenen Boğaziçi, Beşiktaş - İstanbul. / foto: t.t.o.k. arşivi
Çeşitli dönemlerin ürünleriyle biçimlenen Boğaziçi, Beşiktaş - İstanbul. / foto: t.t.o.k. arşivi
1970'lerde Tophane. / foto: gültekin çizgen
İstanbul - Tophane 1950'lerden sonra. / foto: t.t.o.k. arşivi
Yüzyılımızın başında İzmir - Kordonboyu.
1970'lerin Kordonboyu. / foto : aydın erol
16.yüzyıl ve 20.yüzyılın ilk yarısına ait iki uygulama, İstanbul - Üsküdar.
Kısa sürelerde şehir dokusunda ölçek değişmesi, Konya. / foto: yavuz taşçı
Antalya kale içinde tarihi doku.
Antalya'da tarihi dokuyla yabancılaşma.
Karmaşık ve uyumsuz kent dokusu, Uşak 1970.
İstanbul siluetinde tarihi yapıların yanında yeni yapılarında ağırlık kazanması.
Yeni bir çehre kazanan şehir dokusu, Ankara. / foto: ersin alok
izmir - Karataş koyundaki yeni bir uygulama.
İzmir - Karataş koyundakı evlerin sokak cephesi.
Boğaziçi'nde yeni imar uygulaması, yoldan iki kat.
Kısa süreler içinde hızlı ölçek değişmesi.
Ölçek değişmesine diğer bir örnek.
Kısa süre içinde imar durumunun değişmesi, tek katlı binaların yerini dört katlı binaların alması, Ankara - Bahçelievler.
Üslup değişmeleri, İstanbul - Bebek
İstanbul - Beyoğlu
İstanbul - Taksim
İstanbul - Osmanbey
İstanbul - Osmanbey'den başka bir örnek.
İstanbul Dördüncü Levent yerleşmesi, batı anlamında bir düzenleme. K.Ahmet Aru, / foto: mimarlar odası arşivi
Aynı yerleşmeden başka bir görünüm.
Dördüncü Levent Yerleşme planı.
Batı satelit yerleşmelerine benzer verilebilecek bir örnek, İstanbul - Ataköy. / foto: ersen gürsel arşivi
Ataköy'den başka bir görünüm.
Yüksek bloklar. Ataköy / foto: ersen gürsel arşivi
Ankara'da toplu konut yerleşmeleri Me-Sa.
Mimar Muzaffer Sudalı'nın tasarladığı İstanbul - Rumelihisar'ında bir ev. Araziye uyumu bakımından iyi bir örnek.
Yan cephe.
Aynı evin komşu arsasında kısa bir süre sonra yükselen altı katlı bir apartman.
Aynı evden iç görünüş.
Ankara Çankaya'da bir ev. Biçim kaygısının egemen olduğu bir ürün.
Adana'dan bir ev, mimar Şevki Vanlı.
Aynı yapıdan kuşbakışı bir görünüş.
Hilton Oteli'nin bir ayrıntısı. Yeni konstrüktif olanaklar ve beraberlerinde gelişen yeni strüktürler. / foto: mustafa pehlivanoğlu
Ankara Stad Oteli. Brüt betonun egemen olduğu bir biçimlendirmede cephe strüktürü, Metin Hepgüler - Sami Sisa - Doğan Tekeli.
Yeni strüktür denemelerine bir örnek, İstanbul - Sheraton Oteli.
Büyük Ankara Oteli.
Ankara Otelinden başka bir görünüş.
Cephe oluşumunda biçimsel tutumlar. Moda'da bir apartman.
S.H.Eldem'in Akbank Genel Müdürlük binasının cephesinden bir ayrıntı, 1970
Cephe oluşumunda gölgelikler, Büyükada - İstanbul, Anadolu Kulübü, Turgut Cansever - Abdurrahman Hancı. / foto: gültekin çizgen - mimarlar odası arşivi
Kızılay İşhanı - Ankara, Enver Tokay, ilhan Tayman. Büro yapılarında üçüncü boyutta yükselmeler. / foto: halit uluç
Biçim ve strüktür ilişkisi, Sheraton Oteli, K.Ahmet Aru - Aydın Tekin - Hande Çağlar - Yalçın Emiroğlu - Altay Erol - M.Ali Handan, proje 1959.
İstanbul - Hilton. Uluslararası mimari tutuma örnek, Skidmore - Owings - Merrill grubu ve S.H.Eldem, 1952.
Eskişehir Porsuk Oteli, Bugün Eskişehir Orduevi olarak kullanılmaktadır.
İstanbul - Yeşilyurt Çınar Oteli, 1959 Rana Zıpçı, Ahmet Akın, Emin Ertan. / foto: gültekin çizgen - mimarlar odası arşivi
Ankara Stad Oteli, Metin Hepgüler - Sami Sisa - Doğan Tekeli / halit uluç
İstanbul - Yeniköy'de yapımı 1970'lerde biten Carlton Oteli.
istanbul - Maçka Oteli, Yılmaz Sanlı, Güner Acar, Yıldırım Sağlıkova, 1972.
istanbul Belediye Sarayı'ndan bir ayrıntı, Nevzat Erol, 1953
Toprak Mahsulleri Ofisi, Ankara 1968, Vedat Özsan - Cengiz Bektaş - Oral Vural.
Aynı yapıdan bir cephe ayrıntısı.
İstanbul Ticaret Odası, 1963, Orhan Şahinler.
Bursa Merkez Bankası, Şevki Vanlı - Ersen Gömleksizoğlu, 1966-1967.
Ankara Ulus Meydanı'nda büro ve çarşı kompleksi, Orhan Bolak - Orhan Bozkurt - Gazanfer Beken, 1950'lerin ilk yıllarında rasyonel uluslararası mimari tutumla tasarlanan bir büro yapısı.
Cephe elemanlarından bir ayrıntı.
Türkiye Emlak ve Kredi Bankası, Ankara. Farklı yönlerdeki cephelerin aynı biçimde tasarlanması.
Türkiye'nin çeşitli iklim bölgelerinde rastlanan bir büro biçimi. Vakıflar Hanı, Antalya.
Ziraat Bankası İşhanı, İstanbul. Asım Mutlu - Utarit İzgi - Esat Suher. Cephenin kendi içinde taşınmasını ,sağlama çabaları.
Anadolu Kulübü, Ankara, Ertur Yener. / foto: halit uluç
İstanbul - Kabataş'da Sanayi Bankası Binası, Metin Hepgüler, 1972.
S.H.Eldem tarafından tasarlanan Akbank Genel Müdürlük Binası, 1971, Kabataş - İstanbul. / foto: gültekin çizgen - mimarlar odası arşivi
Vedat Dalokay'ın tasarladığı, Ankara Elektrik işleri Etüd Dairesi. / foto: halit uluç
Yapı ve Kredi Bankası Binası. Ankara - Kızılay, 1971. Sabri Oran - Mukbil Gökdoğan.
Aynı yapıdan bir ayrıntı.
Vedat Özsan ve Tuğrul Devres'in ortaklaşa tasarladıkları Etibank binası, Ankara.
Devlet Su işleri Genel Müdürlük binası, Ankara, Enver Tokay - Behruz Çinici - Teoman Doruk. / foto: halit uluç
Milli Eğitim Bakanlığı, Ankara, Yılmaz Sanlı - Yılmaz Tuncer - Güner Acar - Vedat Özsan. / foto: halit uluç
Aynı yapıdan diğer bir görünüş. / foto: halit uluç
Hindistan Elçilik binası, Ankara 1965. S.H.Eldem - Orhan Çakmakçıoğlu. / foto: halit uluç
Aynı yapıdan diğer bir görünüm. / foto: halit uluç
İç görünüş, Hindistan Elçiliği. / foto: halit uluç
Hacettepe Üniversitesi binalarından bir görünüş, Ankara.
Hacettepe Üniversitesi Kütüphane binası, Ankara.
İstanbul Manifaturacılar Çarşısı, 1960, Doğan Tekeli - Sami Sisa - Metin Hepgüler. / foto: gültekin çizgen - mimarlar odası arşivi
Aynı yerleşmeden bir ayrıntı.
Tandoğan'da yurt binası, Ankara, Şevki Vanlı - Ersen Gömleksizoğlu.
Cepheden bir ayrıntı.
Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1966, Turgut Cansever. / foto: halit uluç
Yan cephe, Tarih Kurumu. / foto: halit uluç
Aynı yapıdan bir ayrıntı. / foto: halit uluç
Zeyrek işçi Sigortaları Kurumu, İstanbul, 1972, S.H.Eldem.
Yerleşmedeki yapılardan bir ayrıntı.
Köşe.
Çevreye uyum, işçi Sigortaları Kurumu.
Antalya Bölge Müzesi, Doğan Tekeli. / foto: halit uluç
İstanbul Kültür Sarayı, Hayati Tabanlıoğlu, 1969.
Kültür Sarayından bir görünüş.
Fuaye ışıklandırması.
Fuaye kısmı.
Erzurum Üniversitesi, Ziraat Fakültesi yapıları. Yeni üniversite kampüs planlamalarına bir örnek. / foto: h.rahmi ünal
Ege Üniversitesi Öğrenci Yurtları, 1965-1967, Yaşar Marulyah - Levent Aksüt.
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara, Behruz Çinici - Altuğ Çinici.
Diğer bir görünüş.
Elazığ Mimarlık ve Mühendislik Akademisi, Levent Aksüt - Yaşar Marulyalı.
Karadeniz Teknik Üniversitesi Kampüsü, Nihat Güner - Mustafa Polatoğlu.
İstanbul Teknik Üniversitesi, Ayazağa.
Diyarbakır kampüs planlanması, K.Ahmet Aru - Yıldırım Sağhkova - Yalçın Sağlıkova - Emre Aru.
Diyarbakır kampüs planlanması, K.Ahmet Aru - Yıldırım Sağhkova - Yalçın Sağlıkova - Emre Aru.
Diyarbakır kampüsü.
Ankara'da gecekondular.
Gecekondu yığınları özellikle büyük kentlerimizin çevrelerinde toplanmaktadır.
Altındağ - Ankara / foto: ersen gürsel
Mimarsız mimari, Ankara'dan bir görünüm. / foto: ersin alok
İstanbul - Teşvikiye'de apartman dizileri.
Teşvikiye'den diğer bir görünüm. Tek evden, çok katlı konut yaşamına geçiş.
Boğaziçi'nde bir apartman.
Hukukçular Sitesi, İstanbul, 1961, Haluk Baysal - Melih Birsel.
Çok katlı konuta başka bir örnek, Çankaya - Ankara.
Bir köşe apartmanı, Çankaya - Ankara.
Ece apartmanı, Me-Sa, Çankaya - Ankara.
İstanbul - Moda'dan bir örnek.
Doğu bölgelerimizde uygulanan afet evleri. / foto: yıldız sey arşivi
Muratlı göçmen evleri.
Turistik yerleşmelere bir örnek, Çelikalatur Bayramoğlu Tesisleri.
Uluslararası yarışmalar ve Side konkuru 1969, Nihat Güner - Mehmet Çubuk - Ersen Gürsel
Side. / foto: erkin emiroğlu
Side. / foto: erkin emiroğlu
İstanbul - Cağaloğlu'nda yıkılan bir eski yapı.
Perspektif. / foto: nezih eldem arşivi
Side. / foto: erkin emiroğlu
Askeri Müzenin ön cephesi. / foto: nezih eldem arşivi
İstanbul - Askeri Müze'nin planı. / foto: nezih eldem arşivi
Mehterhane. / foto: nezih eldem arşivi
İstanbul Rüstempaşa medresesi avlusu
Rüstempaşa Medresesi'nde yeni düzenleme, önder Küçükerman.
Rüstempaşa Medresesi planı, önder Küçükerman.
Dekorasyon teklifi, önder Küçükerman.
İpek Kağıt Fabrikası, Karamürsel, Aydın Boysan 1970. / foto: reha güney
İpek Kağıt Fabrikası, Karamürsel. / foto: reha güney
Nasaş Aliminyum Sanayii Fabrikası, İzmit, 1972. / foto: reha güney
Nasaş Aliminyum Sanayii Fabrikası, İzmit. / foto: reha güney
Goodyear Lastik Fabrikası, İzmit. / foto: reha güney
Dosan Konservecilik Sanayii Fabrikası, Bursa. / foto: reha güney
Dosan Konservecilik Sanayii Fabrikası. Bursa, 1971. / foto: reha güney
Kartonsan Fabrikası, İzmit, 1970. / foto: reha güney
Arçelik Tesislerinden genel görünüş. / foto: reha güney
Arçelik Fabrikası, Çayırova - İstanbul, Aydın Boysan, 1967. / foto: reha güney
Arçelik Fabrikası'nın içten görünüşü. / foto: reha güney
Ankara Kocatepe Camisi ilk projesi, Vedad Dalokay.
Ankara Kocatepe Camisi uygulanan proje, Hüsrev Tayla.
Aynı camiden bir ayrıntı.
Aynı camiiden diğer bir görünüş.
lslamabad Camisi maketi, Pakistan, Vedad Dalokay , Uluslararası 1.ödül.
Aynı camiiden bir görünüş.
Aynı yarışmada ikinci ödül, Bülent Özer - Cengiz Eren - Öner Tokcan.
Londra Camisi maketi uluslararası 2. ödül Yaşar Marulyah - Levent Aksüt.
Aynı projeden bir çizim.
Ankara - Etimesgut Camisi, Cengiz Bektaş.
Bolu'da bir cami örneği, biçim kabullerinin terkedilmesindeki zorluk. / foto : erkal güngören






















































































































50 Yılın Türk Mimari / Metin Sözen - Mete Tapan

Buradan yazımız hakkında yorum yapabilirsiniz...


Hoşgeldiniz...

Üye Girişi
Yukarı | İrtibat | Koşullar | Gizlilik